Zakaz prowadzenia pojazdów za jazdę po alkoholu – jak długo trwa i kiedy można go skrócić
Zakaz prowadzenia pojazdów to dla wielu kierowców najdotkliwsza konsekwencja jazdy po alkoholu – bardziej odczuwalna niż grzywna czy nawet kara pozbawienia wolności w zawieszeniu. Wyłącza sprawcę z ruchu drogowego na lata i bezpośrednio uderza w możliwość zarobkowania i codzienne funkcjonowanie. Warto rozumieć, jak zakaz jest orzekany, od kiedy biegnie i czy można go skrócić.
Ile wynosi zakaz prowadzenia pojazdów za jazdę po alkoholu
Art. 42 § 2 k.k. nakłada na sąd obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów przy każdym wyroku skazującym za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. To zakaz obligatoryjny – sąd nie ma wyboru co do jego orzeczenia, ma natomiast swobodę w ustaleniu jego długości.
Ustawowe granice to minimum 3 lata i maksimum 15 lat. Przy recydywie lub spowodowaniu wypadku ze skutkiem śmiertelnym albo ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu w stanie nietrzeźwości możliwy jest zakaz dożywotni (art. 42 § 3 i § 4 k.k.).
Przykład z orzecznictwa
Sąd Rejonowy w Wągrowcu w wyroku z 3 lutego 2021 r. (sygn. II K 412/20) orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 4 lata wobec kierowcy, u którego stwierdzono stężenie alkoholu wynoszące od 2,9 do 3,1 promila. Sąd zaliczył na poczet zakazu okres zatrzymania prawa jazdy od 10 kwietnia 2020 r.
Oznaczało to, że faktyczny zakaz po wydaniu wyroku wynosił niecałe 3 lata i 2 miesiące – prawie 10 miesięcy zostało zaliczone z okresu, gdy dokument był już zatrzymany przez policję.
Zaliczenie okresu zatrzymania prawa jazdy
To jeden z najważniejszych aspektów, o którym wielu kierowców nie wie. Jeśli policja zatrzymała prawo jazdy bezpośrednio po zdarzeniu, okres ten jest zaliczany na poczet orzeczonego zakazu. Zakaz biegnie od dnia zatrzymania dokumentu – nie od dnia wydania wyroku.
W praktyce może to oznaczać, że rzeczywisty czas zakazu po wyroku jest znacznie krótszy niż wynikałoby to z samej liczby lat wskazanej w sentencji. Im dłużej trwało postępowanie karne, tym więcej czasu zostaje „odsiedzone” przed wyrokiem.
Jakie pojazdy obejmuje zakaz
Sąd może orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – co jest najszerszym możliwym zakresem i obejmuje samochody, motocykle, motorowery, ciągniki i inne pojazdy wymagające uprawnień. Możliwy jest też zakaz ograniczony do pojazdów określonej kategorii.
Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmuje rowerów ani tradycyjnych hulajnóg nieposiadających silnika.
Prowadzenie pojazdu wbrew orzeczonemu zakazowi sądowemu jest przestępstwem z art. 244 k.k., zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
Czy zakaz można skrócić
Wcześniejsze uznanie zakazu za wykonany
Art. 84 § 1 k.k. przewiduje możliwość wcześniejszego uznania zakazu prowadzenia pojazdów za wykonany, jeżeli upłynęła co najmniej połowa orzeczonego okresu i zakaz nie przekraczał 3 lat.
To oznacza, że przy zakazie 4-letnim i dłuższym ten tryb nie ma zastosowania. Przy zakazie dokładnie 3-letnim można złożyć wniosek po upływie co najmniej 1,5 roku.
Należy pamiętać, że ta możliwość nie dotyczy zakazów orzeczonych obligatoryjnie na podstawie art. 42 § 2 k.k. za jazdę po alkoholu – zakazy te są wyłączone z możliwości wcześniejszego uznania za wykonane w tym trybie.
Blokada alkoholowa
Osobną ścieżką wcześniejszego powrotu za kierownicę jest instalacja blokady alkoholowej. Art. 182a k.k.w. pozwala złożyć wniosek o skrócenie zakazu po upływie co najmniej połowy jego okresu (nie wcześniej niż po roku), pod warunkiem zainstalowania w pojeździe urządzenia uniemożliwiającego uruchomienie silnika po wykryciu alkoholu w wydychanym powietrzu. Ta droga jest dostępna niezależnie od długości zakazu.
Odzyskanie prawa jazdy po zakończeniu zakazu
Po upływie zakazu prawo jazdy nie jest zwracane automatycznie. Konieczne jest złożenie wniosku w wydziale komunikacji starostwa powiatowego, przejście badań lekarskich i psychologicznych, a w przypadku zakazu trwającego rok lub dłużej – zdanie egzaminu kontrolnego. Przy zakazie powyżej 3 lat wymagany jest pełny egzamin jak przy uzyskiwaniu uprawnień po raz pierwszy.
Skontaktuj się z nami
Zakaz prowadzenia pojazdów to długoterminowa konsekwencja, która wymaga planowania zarówno na etapie obrony w sprawie karnej, jak i po zakończeniu zakazu. Jeśli masz pytania dotyczące długości zakazu, możliwości jego skrócenia lub procedury odzyskania uprawnień, warto skonsultować się z adwokatem.
Warto zadbać o właściwe przygotowanie: zarówno co do tego, czego możesz żądać, jak i co do strategii działania.
Prowadzimy sprawy kierowców w Poznaniu i całej Wielkopolsce – stacjonarnie i online dla klientów z innych regionów Polski.
Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot Kancelaria „Adwokat dla Kierowców w Poznaniu”
ul. Adama Mickiewicza 18/3, 60-834 Poznań
tel. +48 795 001 536 · +48 531 335 713
kontakt@adwokatdlakierowcy.pl · www.adwokatdlakierowcy.pl
Niniejszy tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
