Zgodność towaru z umową i gwarancja przy zakupie samochodu – co przysługuje kupującemu i jak to egzekwować
Kupując samochód, niezależnie od tego, czy jest nowy czy używany, kupujący korzysta z dwóch równoległych mechanizmów ochrony: ustawowej ochrony wynikającej z przepisów o zgodności towaru z umową lub rękojmi – zależnie od tego, kto jest sprzedawcą – oraz dobrowolnej gwarancji udzielanej przez producenta lub sprzedawcę. Znajomość różnicy między tymi instrumentami i umiejętność ich zastosowania w praktyce może przesądzić o tym, czy kupujący skutecznie dochodzi swoich praw, czy rezygnuje z nich, nie wiedząc, co mu przysługuje.
Spis treści
- Ochrona ustawowa a gwarancja – podstawowa różnica
- Zakup od przedsiębiorcy – reżim zgodności towaru z umową
- Zakup od osoby prywatnej – rękojmia z Kodeksu cywilnego
- Gwarancja – czym jest i jak działa
- Serwisowanie poza ASO a gwarancja
- Jak złożyć skuteczną reklamację
- Przykład z praktyki
- FAQ
Ochrona ustawowa a gwarancja – podstawowa różnica
Ochrona ustawowa – czy to w postaci przepisów o zgodności towaru z umową (przy zakupie konsumenckim od przedsiębiorcy), czy rękojmi z Kodeksu cywilnego (przy zakupie od osoby prywatnej) – przysługuje kupującemu z mocy prawa, niezależnie od woli sprzedawcy. Sprzedawca nie może jej wyłączyć ani ograniczyć w umowie z konsumentem. Odpowiedzialność spoczywa na sprzedawcy – nie na producencie.
Gwarancja jest natomiast dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta – najczęściej producenta lub importera, rzadziej sprzedawcy – złożonym w dokumencie gwarancyjnym. Jej zakres, czas trwania i warunki wynikają wyłącznie z treści tego dokumentu. Gwarancja może być korzystniejsza od ochrony ustawowej (dłuższy okres, szerszy zakres), ale może też zawierać wyłączenia i warunki, których niespełnienie powoduje utratę uprawnień gwarancyjnych.
Oba instrumenty można stosować równolegle i niezależnie – wybierając w danej sytuacji ten, który jest korzystniejszy.
Zakup od przedsiębiorcy – reżim zgodności towaru z umową
Jeśli samochód został zakupiony od przedsiębiorcy, a kupujący jest konsumentem, zastosowanie mają przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące zgodności towaru z umową (art. 43a–43g), obowiązujące od 1 stycznia 2023 r.
Towar jest niezgodny z umową, gdy nie odpowiada opisowi, właściwościom lub przeznaczeniu uzgodnionemu przez strony albo gdy nie posiada właściwości, które towar tego rodzaju powinien mieć. Niezgodnością jest więc zarówno ukryta wada techniczna, jak i zatajona historia powypadkowa, sfałszowany przebieg czy brak elementów, które miały wchodzić w skład zestawu.
Konsumentowi przysługują uprawnienia w określonej kolejności. W pierwszej kolejności może żądać naprawy albo wymiany towaru – sprzedawca jest zobowiązany wykonać to w rozsądnym czasie i bez nadmiernych niedogodności. Jeśli naprawa lub wymiana są niemożliwe, nieproporcjonalnie kosztowne lub sprzedawca odmówił ich wykonania, konsument może żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy – to ostatnie jest możliwe, gdy niezgodność jest istotna.
Sprzedawca odpowiada za niezgodność istniejącą w chwili dostarczenia towaru, która ujawniła się w ciągu dwóch lat od tej chwili. Jeżeli niezgodność ujawniła się przed upływem roku od dostarczenia, domniemywa się, że istniała już w chwili dostarczenia – ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na sprzedawcy. Po upływie roku od dostarczenia to konsument musi wykazać, że niezgodność istniała już w chwili zakupu.
Uprawnienia konsumenta nie mogą być wyłączone ani ograniczone przez sprzedawcę – wszelkie zapisy umowne w tym zakresie są bezskuteczne.
Sprzedawca powinien ustosunkować się do żądania naprawy lub wymiany w terminie 14 dni od jego złożenia. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza uznanie żądania za zasadne.
Zakup od osoby prywatnej – rękojmia z Kodeksu cywilnego
Jeśli samochód został zakupiony od osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, zastosowanie mają przepisy o rękojmi za wady z Kodeksu cywilnego (art. 556 i następne). Rękojmia obejmuje wady fizyczne i prawne pojazdu.
Kupujący może żądać naprawy wady, wymiany rzeczy na wolną od wad, obniżenia ceny albo – gdy wada jest istotna – odstąpić od umowy i żądać zwrotu zapłaconej ceny. Sprzedający odpowiada za wady przez rok od wydania pojazdu. Jeśli wada ujawniła się w ciągu roku od wydania, domniemywa się, że istniała w chwili sprzedaży.
Strony mogą w umowie wyłączyć odpowiedzialność z tytułu rękojmi – jednak wyłączenie jest bezskuteczne, jeśli sprzedający podstępnie zataił wadę. Kupujący, który podpisał oświadczenie o „wyłączeniu rękojmi” lub „zakupie w stanie opisanym w ogłoszeniu”, nie traci roszczeń, jeśli sprzedający wiedział o wadzie i celowo jej nie ujawnił.
Gwarancja – czym jest i jak działa
Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie gwaranta – najczęściej producenta lub importera – do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeśli ujawni się ona w czasie określonym w dokumencie gwarancyjnym. Warunki gwarancji wynikają wyłącznie z treści dokumentu gwarancyjnego i mogą być korzystniejsze lub mniej korzystne niż ochrona ustawowa.
W branży motoryzacyjnej spotykane są różne rodzaje gwarancji: gwarancja fabryczna producenta (najczęściej od dwóch do siedmiu lat lub do określonego przebiegu), gwarancja na perforację nadwozia (nierzadko nawet kilkanaście lat), gwarancja na lakier, gwarancja mobilności zapewniająca pomoc drogową i pojazd zastępczy w razie awarii, a także gwarancja sprzedawcy jako dodatkowe zobowiązanie dealera.
Decydując się na skorzystanie z gwarancji, warto dokładnie przeczytać dokument gwarancyjny – w szczególności zakres ochrony, wyłączenia (najczęściej części eksploatacyjne, uszkodzenia z winy użytkownika) oraz warunki konieczne do zachowania gwarancji. Niespełnienie warunków formalnych – np. brak terminowych przeglądów – może skutkować utratą uprawnień gwarancyjnych.
Serwisowanie poza ASO a gwarancja
Powszechne przekonanie, że serwisowanie pojazdu poza autoryzowaną stacją obsługi automatycznie pozbawia gwarancji, jest błędne. Gwarant nie może uzależniać zachowania gwarancji od wyłącznego korzystania z własnej sieci serwisowej, jeśli warunek ten nie wynika wprost z dokumentu gwarancyjnego. Co więcej, nawet gdy taki warunek jest zawarty w gwarancji, jego ocena pod kątem zgodności z prawem może być przedmiotem sporu.
Aby korzystanie z niezależnego warsztatu nie dawało gwarantowi podstawy do odmowy gwarancji, przeglądy powinny być wykonywane zgodnie z harmonogramem i zaleceniami producenta, z użyciem części o co najmniej porównywalnej jakości, i być starannie dokumentowane – fakturami i protokołami z wykonanych czynności.
Jak złożyć skuteczną reklamację
Reklamację należy złożyć niezwłocznie po wykryciu wady i zawsze w formie pisemnej – listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Pisemna forma pozwala udokumentować datę złożenia i treść żądania, co ma kluczowe znaczenie w przypadku sporu.
Reklamacja powinna zawierać dokładny opis wady i okoliczności jej wykrycia oraz jednoznacznie sformułowane żądanie – naprawy, wymiany, obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy. Do reklamacji warto dołączyć dokumentację: zdjęcia, diagnozę z warsztatu, ekspertyzę rzeczoznawcy.
Pojazdu nie należy naprawiać samodzielnie bez wiedzy sprzedawcy przed rozpatrzeniem reklamacji – może to utrudnić wykazanie charakteru i zakresu wady. Jeśli naprawa jest konieczna ze względów bezpieczeństwa, należy ją udokumentować i poinformować sprzedawcę.
Jeśli sprzedawca odmówi uznania reklamacji lub nie odpowie w terminie 14 dni, kolejnym krokiem jest wezwanie do zapłaty lub do wykonania żądanego świadczenia, a następnie – w razie dalszej odmowy – skierowanie sprawy na drogę sądową. W postępowaniu sądowym opinia biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej jest najważniejszym dowodem potwierdzającym istnienie wady i moment jej powstania.
Przykład z praktyki
Mieszkaniec Poznania nabył roczny samochód od autoryzowanego dealera. Po trzech miesiącach użytkowania pojawiły się problemy z automatyczną skrzynią biegów. Dealer twierdził, że usterka powstała z winy klienta – nieprawidłowej eksploatacji – i odmówił naprawy zarówno z tytułu gwarancji, jak i niezgodności towaru z umową. Kancelaria zleciła ekspertyzę niezależnemu rzeczoznawcy, który stwierdził wadę fabryczną mechatroniki skrzyni biegów. Złożona reklamacja z żądaniem naprawy została ponownie odrzucona przez dealera. Po skierowaniu sprawy do sądu biegły sądowy potwierdził, że wada istniała już w chwili sprzedaży. Sąd zobowiązał dealera do naprawy pojazdu i zwrotu kosztów ekspertyz oraz postępowania sądowego.
FAQ
Czy mogę korzystać z gwarancji i z uprawnień ustawowych jednocześnie? Tak. Możesz swobodnie wybierać między uprawnieniami z tytułu gwarancji a uprawnieniami ustawowymi – w zależności od tego, które są w danej sytuacji korzystniejsze. Jeśli gwarant odmówi naprawy, twierdząc że wada powstała z winy użytkownika, możesz skorzystać z uprawnień wynikających z przepisów o zgodności towaru z umową lub rękojmi, gdzie rozkład ciężaru dowodu może być dla Ciebie korzystniejszy.
Jak długo dealer ma na rozpatrzenie reklamacji? Przy zakupie konsumenckim od przedsiębiorcy sprzedawca powinien ustosunkować się do żądania naprawy lub wymiany w terminie 14 dni od jego złożenia. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza, że żądanie zostało uznane za zasadne.
Czy wyłączenie rękojmi w umowie z osobą prywatną jest zawsze skuteczne? Nie. Wyłączenie rękojmi za wady fizyczne jest dopuszczalne przy zakupie od osoby prywatnej, ale jest bezskuteczne, gdy sprzedający wiedział o wadzie i podstępnie ją zataił. Kupujący, który podpisał takie oświadczenie, nie traci roszczeń, jeśli wykaże, że sprzedający celowo ukrył wadę.
Czy muszę oddać auto do ASO, żeby zachować gwarancję? Niekoniecznie. Gwarant nie może automatycznie pozbawiać gwarancji wyłącznie z powodu korzystania z niezależnego warsztatu, jeśli przeglądy były wykonywane zgodnie z zaleceniami producenta, z użyciem odpowiednich części i są właściwie udokumentowane. Warto jednak dokładnie przeczytać dokument gwarancyjny – warunki różnią się w zależności od producenta.
Skontaktuj się z nami
Skuteczne dochodzenie uprawnień z tytułu niezgodności towaru z umową lub rękojmi wymaga szybkiego działania i właściwej dokumentacji – sprzedawcy liczą często na to, że kupujący zrezygnuje z roszczeń lub przekroczy terminy. Warto zadbać o właściwe przygotowanie: zarówno co do tego, czego możesz żądać, jak i co do strategii działania.
Prowadzimy sprawy kierowców w Poznaniu i całej Wielkopolsce – stacjonarnie i online dla klientów z innych regionów Polski.
Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot Kancelaria „Adwokat dla Kierowców w Poznaniu”
ul. Adama Mickiewicza 18/3, 60-834 Poznań
tel. +48 795 001 536
kontakt@adwokatdlakierowcy.pl · www.adwokatdlakierowcy.pl
Niniejszy tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.