Uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r. – co zmienia dla kierowców po kolizji
Sąd Najwyższy w uchwale z 24 września 2025 r. (sygn. III CZP 32/24) rozstrzygnął trzy kluczowe zagadnienia dotyczące odszkodowań z OC sprawcy za szkody w pojazdach. Uchwała kończy wieloletnie spory między poszkodowanymi kierowcami a ubezpieczycielami i wyznacza kierunek dla sądów rozpoznających tego rodzaju sprawy. Jej tezy mają bezpośrednie znaczenie dla każdego, kto po kolizji dochodzi odszkodowania.
Spis treści
- Teza pierwsza – odszkodowanie kosztorysowe przysługuje niezależnie od tego, czy naprawisz auto
- Teza druga – rabaty ubezpieczyciela nie są automatyczne
- Teza trzecia – VAT w odszkodowaniu zależy od sposobu naprawy
- Co uchwała oznacza w praktyce
- FAQ
Teza pierwsza – odszkodowanie kosztorysowe przysługuje niezależnie od tego, czy naprawisz auto
Pierwsza teza uchwały brzmi: ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd.
Przez lata część ubezpieczycieli twierdziła, że jeśli poszkodowany naprawił auto, to odszkodowanie powinno ograniczać się do faktycznie poniesionych kosztów naprawy – nie wyższych. Sąd Najwyższy definitywnie zakończył ten spór: odszkodowanie ustala się metodą kosztorysową – jako równowartość hipotetycznych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody – niezależnie od tego, czy i jak poszkodowany naprawił pojazd, czy sprzedał go uszkodzonego, czy w ogóle go nie naprawiał.
Oznacza to, że kierowca, który naprawił auto taniej niż wynika z kosztorysu opartego na średnich cenach rynkowych, może dochodzić odszkodowania w pełnej wysokości kosztorysowej. To, że wybrał tańszy warsztat lub tańsze części, nie ogranicza jego roszczenia.
Teza druga – rabaty ubezpieczyciela nie są automatyczne
Druga teza brzmi: wysokość odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z tytułu kosztów naprawy pojazdu może uwzględniać rabaty na części zamienne i materiał lakierniczy oferowane przez podmioty współpracujące z ubezpieczycielem tylko wtedy, gdy skorzystaniu z nich nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.
Ubezpieczyciele często stosowali w kosztorysach stawki i ceny wynegocjowane z sieciami warsztatów partnerskich, obniżając w ten sposób wyliczone odszkodowanie. Poszkodowanemu proponowali naprawę w warsztacie sieciowym lub wypłatę zaniżonej kwoty. Sąd Najwyższy potwierdził, że taka praktyka jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy skorzystanie z rabatów nie sprzeciwia się uzasadnionemu interesowi poszkodowanego.
Uzasadniony interes poszkodowanego w odmowie skorzystania z rabatów partnerskich zachodzi w szczególności, gdy pojazd był dotychczas serwisowany w ASO, gdy jest stosunkowo młody i ma wysoką wartość rynkową, gdy obowiązuje gwarancja producenta, a także gdy zaproponowany warsztat jest znacznie oddalony od miejsca zamieszkania poszkodowanego.
Teza trzecia – VAT w odszkodowaniu zależy od sposobu naprawy
Trzecia teza brzmi: odszkodowanie przysługujące z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje kwoty podatku od towarów i usług, jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu, a zapłacona przez niego cena nie została powiększona o ten podatek.
Zasada jest prosta: jeśli poszkodowany naprawił pojazd i zapłacił cenę obejmującą VAT – odszkodowanie powinno uwzględniać VAT. Jeśli naprawa odbyła się bez VAT – odszkodowanie VAT nie obejmuje. Jeśli poszkodowany prowadzi działalność i ma prawo do odliczenia VAT naliczonego – odszkodowanie ustala się w kwocie netto.
Teza trzecia dotyczy sytuacji, gdy poszkodowany już poniósł koszty naprawy. Kwestia VAT przy braku naprawy nie została przez Sąd Najwyższy w tej uchwale wprost przesądzona – pozostaje regulowana dotychczasową linią orzeczniczą.
Co uchwała oznacza w praktyce
Uchwała SN z 24 września 2025 r. wyznacza kierunek wykładni przepisów o odszkodowaniu z OC dla sądów rozpoznających sprawy o dopłatę odszkodowania. Jej znajomość jest przydatna na każdym etapie dochodzenia roszczeń – od reklamacji do ubezpieczyciela po postępowanie sądowe.
Poszkodowany kierowca, który otrzymał zaniżone odszkodowanie, może powołać się na uchwałę w reklamacji, wskazując że:
- odszkodowanie powinno być ustalone metodą kosztorysową niezależnie od faktycznych kosztów naprawy (teza 1);
- ubezpieczyciel nie może automatycznie stosować rabatów partnerskich, jeśli sprzeciwia się to uzasadnionemu interesowi poszkodowanego (teza 2);
- kwestia VAT zależy od tego, czy poszkodowany poniósł koszty naprawy i czy obejmowały one podatek (teza 3).
Jeśli ubezpieczyciel podtrzymuje zaniżoną wypłatę mimo reklamacji, sprawę można skierować do Rzecznika Finansowego lub na drogę sądową. Szczegółowy opis procedury dochodzenia dopłaty odszkodowania omówiono w osobnych artykułach kancelarii.
FAQ
Czy mogę dostać odszkodowanie kosztorysowe, jeśli już naprawiłem auto? Tak. Uchwała SN z 24 września 2025 r. wprost potwierdza, że odszkodowanie ustalone jako równowartość hipotetycznych kosztów naprawy przysługuje również wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd.
Czy ubezpieczyciel może obniżyć odszkodowanie o rabaty z sieci partnerskiej? Nie automatycznie. Rabaty można uwzględnić tylko wtedy, gdy skorzystanie z nich nie sprzeciwia się uzasadnionemu interesowi poszkodowanego. Ubezpieczyciel musi wykazać, że rabat jest realnie dostępny i że nie narusza interesu poszkodowanego.
Kiedy odszkodowanie obejmuje VAT, a kiedy nie? Jeśli poszkodowany naprawił auto i zapłacił cenę obejmującą VAT – odszkodowanie uwzględnia VAT. Jeśli naprawa odbyła się bez VAT lub poszkodowany ma prawo do jego odliczenia – odszkodowanie VAT nie obejmuje. Przy braku naprawy kwestię tę reguluje dotychczasowa linia orzecznicza.
Ile czasu mam na dochodzenie odszkodowania po kolizji? Co do zasady 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Gdy kolizja stanowiła przestępstwo – 20 lat od dnia jego popełnienia.
Czy muszę naprawić auto, żeby dostać odszkodowanie? Nie. Odszkodowanie kosztorysowe przysługuje niezależnie od tego, czy pojazd został naprawiony, sprzedany czy pozostawiony w stanie uszkodzonym.
Skontaktuj się z nami
Uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r. to ważne narzędzie w sporze z ubezpieczycielem – ale skuteczne dochodzenie odszkodowania wymaga też znajomości zasad dokumentowania szkody, sporządzania reklamacji i prowadzenia sprawy sądowej. Warto zadbać o właściwe przygotowanie: zarówno co do tego, czego możesz żądać, jak i co do strategii działania.
Prowadzimy sprawy kierowców w Poznaniu i całej Wielkopolsce – stacjonarnie i online dla klientów z innych regionów Polski.
Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot Kancelaria „Adwokat dla Kierowców w Poznaniu”
ul. Adama Mickiewicza 18/3, 60-834 Poznań
tel. +48 795 001 536 · tel. +48 531 335 713
kontakt@adwokatdlakierowcy.pl · www.adwokatdlakierowcy.pl
Niniejszy tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
