Grzywna zamiast więzienia za jazdę po alkoholu – kiedy to możliwe?
Jazda w stanie nietrzeźwości to przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat. Mimo to w wielu sprawach sądy orzekają karę grzywny. Jak to możliwe? I co decyduje o tym, że sąd wybiera łagodniejszy rodzaj kary?
Trzy rodzaje kary – jedna decyzja sądu
Art. 178a § 1 k.k. przewiduje alternatywnie karę grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 3 lat. Sąd ma swobodę wyboru między tymi formami – i z tej swobody korzysta, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy.
W praktyce oznacza to, że nawet przy bardzo wysokim stężeniu alkoholu kara grzywny jest możliwa, jeśli przemawiają za nią odpowiednie okoliczności łagodzące.
Przykład z orzecznictwa – prawie 3 promile, a jednak grzywna
Sąd Rejonowy w Wągrowcu w wyroku z 3 lutego 2021 r. (sygn. II K 412/20) skazał kierowcę, który prowadził pojazd przy stężeniu alkoholu wynoszącym od 2,9 do 3,1 promila, na karę 100 stawek dziennych grzywny po 20 zł każda – łącznie 2 000 zł. Poza grzywną sąd orzekł świadczenie pieniężne w kwocie 6 000 zł na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz zwolnił oskarżonego z kosztów sądowych ze względu na jego trudną sytuację materialną.
To orzeczenie pokazuje kilka ważnych rzeczy. Po pierwsze – nawet przy stężeniu bliskim 3 promili sąd może orzec grzywnę zamiast kary pozbawienia wolności. Po drugie – wysokość grzywny jest uzależniona od sytuacji majątkowej sprawcy: 20 zł za stawkę dzienną to dolna granica, a maksymalna stawka wynosi 2 000 zł. Po trzecie – świadczenie pieniężne może być wyższe niż sama grzywna: w tym przypadku trzykrotnie.
Co wpływa na wybór kary grzywny
Z analizy orzecznictwa i praktyki kancelarii wynika, że sądy sięgają po karę grzywny przede wszystkim wtedy, gdy sprawca jest po raz pierwszy karany za tego rodzaju przestępstwo, przyznał się do winy i wyraził skruchę, nie spowodował wypadku ani kolizji, współpracował z organami ścigania i złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze. Istotna jest też sytuacja rodzinna i zawodowa – osoba utrzymująca rodzinę, mająca stałą pracę i pozytywną opinię w środowisku, ma lepszą pozycję wyjściową niż osoba bez takich okoliczności.
Trudna sytuacja materialna może wpłynąć na obniżenie wysokości stawki dziennej – co przekłada się na niższą łączną kwotę grzywny – ale nie eliminuje pozostałych konsekwencji.
Kiedy sąd wybiera karę pozbawienia wolności
Kara pozbawienia wolności – najczęściej w zawieszeniu, rzadziej bezwzględna – jest orzekana przede wszystkim przy recydywie, gdy sprawca był już wcześniej karany za przestępstwo z art. 178a k.k. lub podobne, gdy doszło do wypadku lub kolizji, gdy stężenie alkoholu jest bardzo wysokie i nie ma istotnych okoliczności łagodzących, a także gdy oskarżony nie przyznał się do winy lub utrudniał postępowanie.
Grzywna to nie wszystko – inne obowiązkowe konsekwencje
Niezależnie od tego, jaki rodzaj kary zostanie orzeczony, wyrok skazujący za art. 178a § 1 k.k. zawsze wiąże się z obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów na co najmniej 3 lata, świadczeniem pieniężnym w kwocie od 5 000 zł (art. 43a § 2 k.k.) oraz wpisem do Krajowego Rejestru Karnego.
Warto mieć tego świadomość przy ocenie konsekwencji: uzyskanie kary grzywny zamiast pozbawienia wolności to istotna różnica – ale nie oznacza, że inne dolegliwości znikają. Zakaz prowadzenia pojazdów i świadczenie pieniężne są obligatoryjne niezależnie od rodzaju orzeczonej kary głównej.
Strategia zmierzająca do kary grzywny
Kilka działań może istotnie zwiększyć szanse na orzeczenie kary grzywny zamiast surowszego wyroku.
Przyznanie się do winy i wyrażenie skruchy od pierwszej chwili postępowania działa na korzyść oskarżonego. Wniosek o dobrowolne poddanie się karze (art. 387 k.p.k.) pozwala uzgodnić wymiar kary z sądem i zakończyć sprawę szybciej. Dokumentacja potwierdzająca sytuację zawodową, rodzinną i społeczną – zaświadczenie o pracy, opinia pracodawcy, dokumenty dotyczące obowiązków rodzinnych – wzmacnia argumentację za łagodniejszym wymiarem kary. Trudna sytuacja majątkowa, odpowiednio udokumentowana, wpływa na wysokość stawki dziennej.
Skontaktuj się z nami
Kara za jazdę po alkoholu to wypadkowa wielu czynników – i nie wszystko jest z góry przesądzone. Właściwa strategia obrony może istotnie wpłynąć na rodzaj i wymiar orzeczonej kary.
Warto zadbać o właściwe przygotowanie: zarówno co do tego, czego możesz żądać, jak i co do strategii działania.
Prowadzimy sprawy kierowców w Poznaniu i całej Wielkopolsce – stacjonarnie i online dla klientów z innych regionów Polski.
Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot Kancelaria „Adwokat dla Kierowców w Poznaniu”
ul. Adama Mickiewicza 18/3, 60-834 Poznań
tel. +48 795 001 536 · +48 531 335 713
kontakt@adwokatdlakierowcy.pl · www.adwokatdlakierowcy.pl
Niniejszy tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
