Kupiłeś skradziony samochód – czy po trzech latach od kradzieży tracisz prawo do odstąpienia od umowy?
Sprzedawcy kradzionych pojazdów nierzadko bronią się argumentem: „minęły trzy lata od kradzieży, na mocy art. 169 k.c. stałeś się właścicielem – nie ma podstaw do odstąpienia od umowy.” To twierdzenie jest błędne i opiera się na celowym lub wynikającym z nieznajomości prawa przeinaczeniu sensu tego przepisu.
Co mówi art. 169 k.c. i po co ten przepis istnieje
Art. 169 k.c. ustanawia ochronę nabywcy działającego w dobrej wierze. Jeżeli osoba nieuprawniona zbywa rzecz ruchomą i ją wydaje, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie – chyba że działa w złej wierze. Wyjątek dotyczy rzeczy skradzionych lub utraconych wbrew woli właściciela: przez trzy lata od kradzieży nabywca nie może uzyskać własności nawet działając w dobrej wierze. Dopiero z upływem tych trzech lat taka możliwość powstaje.
Cel przepisu jest jednoznaczny: chronić kupującego przed utratą pojazdu na rzecz pierwotnego właściciela – nie dawać sprzedawcy wymówki przed odpowiedzialnością za sprzedaż kradzionego auta.
Dwie niezależne instytucje – nie wykluczają się wzajemnie
Art. 169 k.c. i rękojmia za wady prawne to dwa odrębne mechanizmy prawne, które działają niezależnie od siebie.
Art. 169 k.c. reguluje, czy i kiedy kupujący może nabyć własność rzeczy od osoby nieuprawnionej. To uprawnienie fakultatywne – kupujący może z niego skorzystać, ale nie musi.
Rękojmia za wady prawne (art. 556¹ k.c.) reguluje odpowiedzialność sprzedawcy wobec kupującego za to, że sprzedał rzecz niebędącą jego własnością. To odpowiedzialność obiektywna – sprzedawca odpowiada niezależnie od swojej wiedzy o wadzie.
Sąd Najwyższy w wyroku z 24 lipca 2008 r. (sygn. IV CSK 182/08) wyraził to wprost: celem art. 169 § 1 k.c. jest polepszenie położenia nabywcy w dobrej wierze, a nie utrudnienie mu wykorzystania instrumentów prawnych umożliwiających uwolnienie się z więzów nieudanej umowy.
Co może wybrać kupujący
Kupujący, który nabył skradziony pojazd w dobrej wierze i upłynęły już trzy lata od kradzieży, stoi przed wyborem.
Opcja pierwsza: pozostać właścicielem pojazdu. Kupujący może powołać się na art. 169 k.c. i uznać, że nabył własność. Unika w ten sposób konieczności oddania auta. Wiąże się to jednak z ryzykiem dalszych roszczeń pierwotnego właściciela, możliwymi problemami ubezpieczeniowymi i niepewnością prawną.
Opcja druga: odstąpić od umowy. Kupujący może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy z powodu wady prawnej i żądać zwrotu pełnej ceny. Upływ trzech lat od kradzieży nie wpływa na to uprawnienie. Kupujący odzyskuje pieniądze i uwalnia się od wszelkich problemów związanych z pojazdem.
Wybór należy do kupującego – nie do sprzedawcy.
Termin na odstąpienie od umowy
Uprawnienia z tytułu rękojmi za wadę prawną wygasają po upływie roku od dnia, w którym kupujący dowiedział się o istnieniu wady. Termin ten nie może zakończyć się wcześniej niż dwa lata od wydania rzeczy.
Odpowiedź na typowe argumenty sprzedawców
„Minęły trzy lata, jesteś właścicielem.” Kupujący może być właścicielem – ale to jego wybór. Art. 169 k.c. nie wyłącza rękojmi.
„Nie wiedziałem, że auto było kradzione.” Nieistotne. Odpowiedzialność za wadę prawną jest obiektywna – sprzedawca odpowiada niezależnie od swojej wiedzy.
„Kupiłeś w dobrej wierze, więc nie ma problemu.” Dobra wiara chroni kupującego przed roszczeniami pierwotnego właściciela – nie chroni sprzedawcy przed roszczeniami kupującego.
Jak odstąpić od umowy
Złóż pisemne oświadczenie o odstąpieniu od umowy, wskazując jako podstawę wadę prawną – sprzedaż pojazdu niebędącego własnością sprzedawcy. Wezwij sprzedawcę do zwrotu ceny w określonym terminie. Wyślij listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.
Zachowaj umowę, potwierdzenia zapłaty, korespondencję ze sprzedawcą i wszelką dokumentację dotyczącą pojazdu – to Twoje dowody.
Skontaktuj się z nami
Jeśli kupiłeś pojazd, który okazał się skradziony, i sprzedawca odmawia zwrotu pieniędzy, powołując się na art. 169 k.c., warto skonsultować sprawę z adwokatem.
Warto zadbać o właściwe przygotowanie: zarówno co do tego, czego możesz żądać, jak i co do strategii działania.
Prowadzimy sprawy kierowców w Poznaniu i całej Wielkopolsce – stacjonarnie i online dla klientów z innych regionów Polski.
Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot Kancelaria „Adwokat dla Kierowców w Poznaniu”
ul. Adama Mickiewicza 18/3, 60-834 Poznań
tel. +48 795 001 536 · +48 531 335 713
kontakt@adwokatdlakierowcy.pl · www.adwokatdlakierowcy.pl
Niniejszy tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
