Co stanowi wadę fizyczną pojazdu i jak ją udowodnić

Kupiłeś używany samochód i po jakimś czasie okazało się, że coś z nim jest nie tak. Zanim zaczniesz działać, musisz wiedzieć, czy to, co wykryłeś, w ogóle kwalifikuje się jako wada fizyczna w rozumieniu prawa. Odpowiedź na to pytanie decyduje o tym, jakie uprawnienia Ci przysługują i jak skutecznie możesz je wyegzekwować.

Spis treści

Czym jest wada fizyczna pojazdu
Typowe wady fizyczne w praktyce sądowej
Wada fizyczna a normalne zużycie pojazdu
Jak udowodnić wadę
Uwaga o reżimie prawnym
FAQ

Czym jest wada fizyczna pojazdu

Art. 556 § 1 Kodeksu cywilnego definiuje wadę fizyczną jako stan rzeczy, w którym sprzedana rzecz ma wadę zmniejszającą jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy, nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, albo została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

W kontekście pojazdów przepis ten obejmuje zarówno usterki techniczne obniżające użyteczność samochodu, jak i brak właściwości zapewnianych przez sprzedawcę – na przykład fałszywe zapewnienie o bezwypadkowości. Sąd Okręgowy w Poznaniu w wyroku z 20 maja 2014 r. (sygn. XV Ca 330/14) stwierdził, że wadą fizyczną w rozumieniu art. 556 § 1 k.c. jest między innymi uszkodzenie wtryskiwaczy, zużycie turbiny, niestaranne naprawy powypadkowe, a przede wszystkim uszkodzony system poduszek powietrznych – wszystko to wpływa na zmniejszenie użyteczności pojazdu ze względu na cel wynikający z jego zwyczajnego przeznaczenia.

Typowe wady fizyczne w praktyce sądowej

Powypadkowość pojazdu wbrew zapewnieniom sprzedającego. Jeśli sprzedawca zapewniał, że pojazd jest bezwypadkowy, a okazało się, że przeszedł naprawę powypadkową – mamy do czynienia z wadą fizyczną niezależnie od jakości tej naprawy. Pojazd po wypadku po prostu nie ma właściwości, o których zapewniał sprzedawca.

Niesprawność systemów bezpieczeństwa. Szczególnie istotne są usterki wpływające na bezpieczeństwo jazdy. W omawianej sprawie kluczową wadą była niesprawność systemu SRS – tester diagnostyczny wskazał na błąd komunikacji ze sterownikiem poduszek powietrznych, co mogło oznaczać, że w razie kolizji poduszki w ogóle nie zadziałają. Sąd uznał, że niesprawność systemu SRS stanowi poważne zagrożenie dla kierowcy i pasażera i nie może być traktowana jako normalne zużycie eksploatacyjne.

Niestaranna naprawa powypadkowa. Wadą fizyczną jest nie tylko sam fakt naprawy powypadkowej, ale też jej niska jakość – ślady szpachlowania, niefabryczne elementy, brak zabezpieczenia antykorozyjnego, części montowane na prowizorycznych mocowaniach.

Usterki głównych podzespołów. Uszkodzenie układu wtryskowego, obecność oleju silnikowego w układzie ssącym, niesprawne sprzęgło alternatora – tego rodzaju usterki istniejące w chwili sprzedaży stanowią wadę fizyczną, jeśli sprzedawca zapewniał o dobrym stanie technicznym pojazdu.

Wada fizyczna a normalne zużycie pojazdu

Odpowiedzialność sprzedawcy nie obejmuje zmniejszenia wartości lub użyteczności będącego normalnym następstwem prawidłowego używania. Kupując używany samochód, musisz liczyć się z pewnym stopniem zużycia eksploatacyjnego.

Granica między wadą a normalnym zużyciem bywa trudna do wyznaczenia i wymaga oceny w konkretnych okolicznościach. Sąd Okręgowy w Poznaniu wyraźnie jednak stwierdził, że niesprawność systemu SRS i powypadkowa naprawa nie są normalnym następstwem eksploatacji pojazdu i nie mogą być traktowane jako ryzyko, które kupujący akceptuje, decydując się na zakup używanego samochodu za niższą cenę.

Jak udowodnić wadę

Ekspertyza niezależnego rzeczoznawcy. To najważniejszy dowód na etapie przedsądowym. Rzeczoznawca samochodowy może potwierdzić istnienie wady, określić jej charakter, ocenić, czy wynika z eksploatacji czy z ukrytego uszkodzenia, oraz wycenić jej wpływ na wartość pojazdu. W omawianej sprawie prywatna ekspertyza rzeczoznawcy była kluczowym dowodem, który sąd uznał za w pełni wiarygodny. Co istotne – koszt takiej ekspertyzy może być dochodzony od sprzedawcy jako element szkody.

Opinia biegłego sądowego. W toku postępowania sądowego sąd może powołać biegłego, który niezależnie oceni stan techniczny pojazdu. W sprawie XV Ca 330/14 biegły sądowy potwierdził wnioski prywatnego rzeczoznawcy co do powypadkowego charakteru pojazdu, niesprawności systemu SRS i niestarannej naprawy.

Dokumentacja fotograficzna i diagnostyczna. Zdjęcia wykonane bezpośrednio po wykryciu wady, wydruki z diagnostyki komputerowej z zapisanymi kodami błędów, faktury za naprawy – wszystko to wzmacnia pozycję kupującego.

Zapewnienia sprzedawcy. Zachowaj wszelkie dowody na to, co sprzedawca mówił przed zakupem – ogłoszenie, korespondencję, wiadomości. Rozbieżność między zapewnieniami a rzeczywistym stanem pojazdu to rdzeń roszczenia z tytułu wady fizycznej.

Uwaga o reżimie prawnym

Wyrok XV Ca 330/14 dotyczył sprzedaży między osobami prywatnymi – w takich przypadkach zastosowanie mają przepisy o rękojmi z Kodeksu cywilnego, w tym art. 556 § 1 k.c.

Przy zakupie od przedsiębiorcy (dealera, komisu, salonu) od 1 stycznia 2023 r. obowiązują przepisy o zgodności towaru z umową. Pojęcie wady fizycznej z k.c. nie jest tam używane wprost, ale analogiczne usterki – obniżające wartość lub użyteczność pojazdu albo świadczące o jego niezgodności z zapewnieniami sprzedawcy – stanowią podstawę do roszczeń na analogicznych zasadach.

FAQ

Czy powypadkowość pojazdu to zawsze wada fizyczna? Tak, jeśli sprzedawca zapewniał o bezwypadkowości. Pojazd po wypadku nie ma wówczas właściwości, o których zapewniał sprzedawca – i to wystarczy do powstania odpowiedzialności z tytułu rękojmi, niezależnie od jakości wykonanej naprawy.

Czy normalne zużycie to wada fizyczna? Nie. Sprzedawca używanego pojazdu nie odpowiada za zmniejszenie jego wartości będące normalnym następstwem eksploatacji. Jednak niesprawność systemów bezpieczeństwa ani powypadkowa naprawa za takie zużycie nie są uznawane.

Czy muszę zlecić ekspertyzę przed złożeniem reklamacji? Nie jest to formalny wymóg, ale jest to silnie wskazane. Ekspertyza stanowi konkretny dowód istnienia wady i jej charakteru, co znacząco wzmacnia pozycję kupującego zarówno przy reklamacji, jak i w ewentualnym postępowaniu sądowym.

Czy mogę dochodzić kosztów ekspertyzy od sprzedawcy? Tak. Koszt prywatnej ekspertyzy zleconej w związku z wadą pojazdu stanowi część szkody i może być dochodzony od sprzedawcy łącznie z innymi roszczeniami.

Skontaktuj się z nami

Wykrycie wady w zakupionym pojeździe wymaga szybkiego działania i właściwego udokumentowania – zarówno po to, żeby zachować terminy, jak i żeby móc skutecznie dochodzić swoich praw.

Warto zadbać o właściwe przygotowanie: zarówno co do tego, czego możesz żądać, jak i co do strategii działania.

Prowadzimy sprawy kierowców w Poznaniu i całej Wielkopolsce – stacjonarnie i online dla klientów z innych regionów Polski.

Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot Kancelaria „Adwokat dla Kierowców w Poznaniu”

ul. Adama Mickiewicza 18/3, 60-834 Poznań

tel. +48 795 001 536 · +48 531 335 713

kontakt@adwokatdlakierowcy.pl · www.adwokatdlakierowcy.pl

Niniejszy tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.