Od 29 stycznia 2026 r. jazda po alkoholu może skończyć się nie tylko zakazem prowadzenia pojazdów i świadczeniem pieniężnym, ale też utratą samochodu. Art. 44b k.k. wprowadza przepadek pojazdu mechanicznego jako konsekwencję skazania za wybrane przestępstwa drogowe. Warto znać dokładnie warunki jego orzekania – różnią się one istotnie od tego, co nierzadko podają media.
Których przestępstw dotyczy przepadek
Art. 44b k.k. obejmuje skazania za:
- art. 178a § 1 k.k. – prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości,
- art. 178a § 4 k.k. – recydywa przy jeździe po alkoholu,
- art. 178c § 1 pkt 2 k.k. – nielegalne wyścigi pojazdów mechanicznych,
- art. 178d k.k. – rażące przekroczenie prędkości i naruszenie zasad bezpieczeństwa,
- art. 244 k.k. – jazda wbrew zakazowi prowadzenia pojazdów mechanicznych,
- art. 178 k.k. – sprawca wypadku lub katastrofy w ruchu (zaostrzenie kary).
Przepadek fakultatywny – art. 44b § 1
Przy skazaniu za wymienione przestępstwa sąd może orzec przepadek pojazdu mechanicznego. Nie ma dolnego progu stężenia alkoholu – przepadek fakultatywny jest możliwy przy każdym stężeniu powyżej 0,5 promila, w tym przy wynikach bliskich dolnej granicy przestępstwa.
Decyzja o orzeczeniu przepadku należy do sądu, który ocenia całokształt okoliczności: stężenie alkoholu, sposób jazdy, stopień zagrożenia stworzonego przez sprawcę, uprzednią karalność, postawę sprawcy w postępowaniu i jego sytuację osobistą.
Przepadek obligatoryjny – art. 44b § 1a
Przy stężeniu alkoholu wynoszącym co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu sąd orzeka przepadek pojazdu obligatoryjnie. Jedynym wyjątkiem jest wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami – furtka wąska, wymagająca wyraźnego uzasadnienia w wyroku.
Kiedy przepadku pojazdu nie orzeka się – art. 44b § 5
Przepadek pojazdu jest wykluczony w dwóch sytuacjach:
Po pierwsze, gdy w chwili popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy. Oznacza to, że przepadku nie orzeka się przy współwłasności – wystarczy, że choćby ułamkowy udział należy do innej osoby (np. małżonka, rodzica).
Po drugie, gdy orzeczenie przepadku pojazdu nie jest możliwe lub celowe – w szczególności gdy pojazd został przez sprawcę zbyty, utracony, zniszczony lub znacznie uszkodzony.
Nawiązka zamiast przepadku – art. 44b § 6
Gdy przepadek pojazdu jest wykluczony z powodu współwłasności (§ 5 pkt 1) – sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 do 500 000 zł. To obowiązkowe.
Gdy przepadek nie jest możliwy lub celowy (§ 5 pkt 2) – sąd może orzec nawiązkę w tych samych granicach. To fakultatywne.
Nawiązka nie jest przepadkiem równowartości pojazdu – jej wysokość nie jest automatycznie związana z wartością rynkową samochodu, lecz ustalana przez sąd w granicach 5 000–500 000 zł.
Zestawienie praktyczne
Stężenie 0,5–1,5 promila (0,25–0,75 mg/dm³): Przepadek pojazdu fakultatywny – sąd może, ale nie musi orzec. Brak przepadku nie wyklucza nawiązki.
Stężenie co najmniej 1,5 promila (0,75 mg/dm³): Przepadek pojazdu obligatoryjny – chyba że wyjątkowy wypadek. Jeśli pojazd nie jest wyłączną własnością sprawcy lub przepadek jest niemożliwy – obligatoryjna nawiązka od 5 000 do 500 000 zł.
Łączny obraz finansowy skazania przy wysokim stężeniu
Przy stężeniu co najmniej 1,5 promila i skazaniu za art. 178a § 1 k.k. łączne konsekwencje finansowe obejmują: grzywnę (od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych), świadczenie pieniężne (5 000–60 000 zł), przepadek pojazdu lub nawiązkę do 500 000 zł. Do tego dochodzą koszty sądowe i ewentualne koszty obrony.
Strategia obrony wobec przepadku
Przy przepadku fakultatywnym aktywna obrona może skłonić sąd do nieorzekania przepadku. Znaczenie mają: niestworzenie realnego zagrożenia, brak uprzedniej karalności, przyznanie się do winy, szczególna sytuacja rodzinna lub zawodowa.
Przy przepadku obligatoryjnym kluczowe może być wykazanie, że pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy – co automatycznie wyklucza przepadek pojazdu i przenosi odpowiedzialność na nawiązkę. Warto też zbadać, czy w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające wyjątkowy wypadek.
Przy wynikach granicznych (bliskich 1,5 promila) dokładny wynik pomiaru ma teraz bezpośrednie znaczenie dla tego, czy przepadek będzie obligatoryjny czy fakultatywny. To dodatkowy argument za weryfikacją badaniem krwi.
Skontaktuj się z nami
Jeśli zostałeś zatrzymany za jazdę po alkoholu przy wysokim stężeniu i obawiasz się przepadku pojazdu, warto jak najwcześniej omówić sprawę z adwokatem. Strategia obrony musi uwzględniać nie tylko wymiar kary głównej, ale też kwestię przepadku lub nawiązki.
Warto zadbać o właściwe przygotowanie: zarówno co do tego, czego możesz żądać, jak i co do strategii działania.
Prowadzimy sprawy kierowców w Poznaniu i całej Wielkopolsce – stacjonarnie i online dla klientów z innych regionów Polski.
Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot Kancelaria „Adwokat dla Kierowców w Poznaniu”
ul. Adama Mickiewicza 18/3, 60-834 Poznań
tel. +48 795 001 536 · +48 531 335 713
kontakt@adwokatdlakierowcy.pl · www.adwokatdlakierowcy.pl
Niniejszy tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
