Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Po kolizji dostałeś zaniżone odszkodowanie od ubezpieczyciela, ale nie miałeś pieniędzy na naprawę? A może sprzedałeś uszkodzone auto? Ubezpieczyciel twierdzi, że skoro nie naprawiłeś pojazdu, to nie poniosłeś szkody? To nieprawda. Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r. (sygn. III CZP 32/24) oraz wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce definitywnie rozstrzygają: nie musisz naprawiać samochodu, żeby dostać pełne odszkodowanie. Odszkodowanie należy Ci się niezależnie od tego, co zrobiłeś z uszkodzonym autem.

Spis treści

1. Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego – koniec sporów z ubezpieczycielami
2. Co to znaczy „metoda kosztorysowa”?
3. Przypadek z Poznania: naprawił auto częściowo, dostał pełne odszkodowanie
4. Czy mogę sprzedać uszkodzone auto i dostać odszkodowanie?
5. Co jeśli naprawiłem auto taniej niż wynika z kosztorysu?
6. Kiedy ubezpieczyciel może kwestionować wysokość szkody?
7. Praktyczne kroki: jak dochodzić odszkodowania bez naprawy
8. FAQ

Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego – koniec sporów z ubezpieczycielami

Przez lata ubezpieczyciele stosowali prostą taktykę: jeśli poszkodowany nie naprawił auta, twierdzili, że nie poniósł szkody, więc nie należy mu się odszkodowanie. Albo argumentowali, że odszkodowanie może wynosić najwyżej tyle, ile faktycznie wydał na naprawę. Ta praktyka została definitywnie zakwestionowana przez Sąd Najwyższy.

Uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r., sygn. III CZP 32/24, teza 1:

„Ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd.”

Co to oznacza w praktyce?

1. Nie musisz naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie
2. Jeśli naprawiłeś auto, odszkodowanie ustala się według kosztorysu (metoda kosztorysowa), a nie według faktury z warsztatu
3. Odszkodowanie = hipotetyczne koszty przywrócenia auta do stanu sprzed szkody, niezależnie od tego, co faktycznie zrobiłeś z autem

To potwierdzenie wcześniejszej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego

Dlaczego Sąd Najwyższy tak orzekł? Z prostego powodu: szkoda = różnica w stanie majątkowym. Jeśli przed kolizją miałeś auto warte 80 000 zł, a po kolizji masz auto warte 30 000 zł (lub wrak wart 10 000 zł), to Twoja szkoda wynosi 50-70 000 zł, niezależnie od tego, czy je naprawisz.

Co to znaczy „metoda kosztorysowa”?

Metoda kosztorysowa polega na ustaleniu odszkodowania przez wyliczenie hipotetycznych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, na podstawie:

• Kosztorysu sporządzonego przez rzeczoznawcę (prywatnego lub biegłego sądowego)
• Średnich cen części zamiennych na lokalnym rynku
• Średnich stawek roboczogodziny w warsztatach w danym regionie
• Technologii naprawy zgodnej z zaleceniami producenta

Przykład: Kolizja w Poznaniu, uszkodzony Volvo V60. Biegły ustala:

• Wymiana zderzaka przedniego: 3500 zł (część O) + 500 zł (robocizna)
• Lakierowanie: 1200 zł
• Wymiana reflektora prawego: 2800 zł + 200 zł (robocizna)
• (…) i tak dalej

Suma: 86 559 zł brutto – to Twoje odszkodowanie, niezależnie od tego, czy:

• Naprawisz auto
• Sprzedasz je uszkodzone
• Naprawisz taniej (w warsztacie znajomego)
• Naprawisz drożej (w ASO za 100 000 zł)
• W ogóle nie naprawisz

Ubezpieczyciel nie może powiedzieć: „Skoro nie naprawiłeś, to nie wypłacę odszkodowania”. Również nie może powiedzieć: „Naprawiłeś za 50 000 zł, więc tylko tyle Ci wypłacę” (jeśli kosztorys wynosi 86 000 zł).

Przypadek z Poznania: naprawił auto częściowo, dostał pełne odszkodowanie

W sprawie rozpoznanej przez Sąd Rejonowy Poznań-Grunwald i Jeżyce (wyrok z 23 stycznia 2024 r.) kierowca Volvo V60 otrzymał od ubezpieczyciela 37 248,96 zł. Po otrzymaniu tej kwoty naprawił auto, ale – jak ustalił sąd – „nie przywrócił go do stanu sprzed szkody, tylko do stanu pozwalającego na dopuszczenie do ruchu”.

Ubezpieczyciel argumentował:

„Skoro pojazd został po kolizji naprawiony, to odszkodowanie powinno obejmować faktycznie poniesione w związku z tym wydatki.”

Sąd odrzucił ten argument, powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego:

„Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 roku, zgodnie z którym powstanie roszczenia z tytułu kosztów przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu pierwotnego, a tym samym zakres odszkodowania, nie zależą od tego czy poszkodowany dokonał restytucji i czy w ogóle ma taki zamiar.”

Sąd dalej wyjaśnił:

„Należne odszkodowanie odpowiada niezbędnym i ekonomicznie uzasadnionym kosztom naprawy, a naprawa dokonana przed uzyskaniem świadczenia od ubezpieczyciela, jej koszt i faktyczny zakres nie ma wpływu na sposób ustalania wysokości odszkodowania. Ustalenie zatem wysokości należnego odszkodowania polegać powinno na zbadaniu różnicy w stanie majątkowym powoda przed wystąpieniem szkody oraz po jej wystąpieniu i tylko tak ustalony uszczerbek pozwala wyznaczyć wysokość odszkodowania.”

Konkretnie:

• Kierowca naprawił auto za kwotę nieznaną (nie przedłożył faktur)
• Biegły sądowy ustalił, że przywrócenie auta do stanu sprzed szkody kosztowałoby 86 559 zł brutto
• Sąd zasądził różnicę: 49 310 zł (86 559 zł minus już wypłacone 37 248 zł)

Kierowca mógł zrobić z tym odszkodowaniem, co chciał:

• Dopłacić do naprawy i przywrócić auto do idealnego stanu
• Zostawić auto w obecnym stanie i przeznaczyć pieniądze na coś innego
• Sprzedać auto

To jego decyzja, nie ubezpieczyciela.

Czy mogę sprzedać uszkodzone auto i dostać odszkodowanie?

Tak. Zgodnie z art. 363 § 1 KC odszkodowanie powinno przywrócić stan poprzedni. Jeśli auto było warte 80 000 zł, a po kolizji jest warte 30 000 zł, Twoja szkoda wynosi 50 000 zł.

Scenariusz 1: Sprzedajesz uszkodzone auto za 30 000 zł

• Auto przed kolizją: 80 000 zł
• Auto po kolizji: 30 000 zł (cena sprzedaży)
• Szkoda: 50 000 zł
• Odszkodowanie od ubezpieczyciela: 50 000 zł

Scenariusz 2: Zostawiasz auto w garażu

• Auto przed kolizją: 80 000 zł
• Koszty przywrócenia do stanu sprzed szkody (według kosztorysu): 50 000 zł
• Odszkodowanie od ubezpieczyciela: 50 000 zł

Scenariusz 3: Naprawiasz auto za 50 000 zł

• Koszty przywrócenia do stanu sprzed szkody (według kosztorysu): 50 000 zł
• Odszkodowanie od ubezpieczyciela: 50 000 zł

We wszystkich trzech scenariuszach odszkodowanie jest takie samo. To, co zrobisz z autem, nie ma znaczenia.

Praktyczna rada: Jeśli sprzedajesz uszkodzone auto, zachowaj umowę kupna-sprzedaży i zdjęcia auta w stanie uszkodzonym. To pomoże udowodnić wartość pojazdu po kolizji.

Co jeśli naprawiłem auto taniej niż wynika z kosztorysu?

To częsta sytuacja. Wyobraźmy sobie kierowcę z Swarzędza, który:

• Dostał kosztorys: naprawa kosztuje 80 000 zł (części oryginalne, warsztat ASO)
• Naprawił auto u znajomego blacharza za 50 000 zł (części alternatywne, „na czarno”)
• Ubezpieczyciel wypłacił 40 000 zł

Czy kierowca może dochodzić różnicy (80 000 zł – 40 000 zł = 40 000 zł)?

Tak. Sąd Najwyższy w uchwale z 24.09.2025 r. (III CZP 32/24) potwierdził, że odszkodowanie ustala się metodą kosztorysową, niezależnie od faktycznych wydatków.

Uzasadnienie:

1. Kierowca miał prawo wyboru warsztatu i sposobu naprawy
2. To, że naprawił taniej, nie oznacza, że szkoda była mniejsza
3. Odszkodowanie = różnica w stanie majątkowym, nie faktyczne wydatki

Przykład z orzecznictwa: W sprawie poznańskiej kierowca naprawił auto we własnym zakresie (kwota nieznana), ale sąd i tak zasądził odszkodowanie według kosztorysu biegłego: 86 559 zł. Sąd stwierdził:

„Poszkodowany miał prawo zbyć wierzytelność dowolnemu podmiotowi, w tym trudniącemu się zarobkowo nabywaniem i dochodzeniem wierzytelności i realizacja tego uprawnienia nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 KC).”

Innymi słowy: możesz naprawić auto taniej, sprzedać wierzytelność firmie odszkodowawczej, sprzedać uszkodzone auto – to Twoja decyzja, a odszkodowanie i tak należy Ci się w pełnej wysokości.

Uwaga: Jeśli naprawiłeś auto „na czarno” (bez faktury VAT), ubezpieczyciel może wypłacić odszkodowanie netto zamiast brutto. To wynika z uchwały SN z 24.09.2025 r. (III CZP 32/24, teza 3): „Odszkodowanie nie obejmuje kwoty podatku VAT, jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu, a zapłacona przez niego cena nie została powiększona o ten podatek.”

Kiedy ubezpieczyciel może kwestionować wysokość szkody?

Ubezpieczyciel nie może kwestionować odszkodowania tylko dlatego, że:

• Nie naprawiłeś auta
• Naprawiłeś je taniej
• Sprzedałeś uszkodzone auto

Może natomiast kwestionować:

1. Zakres uszkodzeń – jeśli twierdzi, że część elementów nie była uszkodzona w kolizji
2. Rodzaj części – jeśli twierdzi, że auto miało wcześniej tańsze zamienniki (ale musi to udowodnić)
3. Stawki roboczogodziny – jeśli są rażąco zawyżone w stosunku do rynku lokalnego
4. Wartość pojazdu – jeśli koszty naprawy przekraczają wartość auta przed kolizją (wtedy odszkodowanie = wartość auta minus wartość wraku)

Przykład kwestionowania zakresu uszkodzeń: Ubezpieczyciel: „Zderzak nie był uszkodzony w kolizji, tylko wcześniej” Kierowca: Dokumentacja fotograficzna z dnia kolizji pokazuje uszkodzony zderzak Sąd: Zasądza odszkodowanie z uwzględnieniem zderzaka

Przykład kwestionowania rodzaju części: Ubezpieczyciel: „Auto miało wcześniej części alternatywne, więc odszkodowanie powinno je uwzględniać” Kierowca: Faktury z ASO pokazujące, że auto było serwisowane wyłącznie oryginalnymi częściami Sąd: Zasądza odszkodowanie z częściami oryginalnymi (jak w sprawie poznańskiej)

Przykład kwestionowania stawek: Ubezpieczyciel: „Rzeczoznawca przyjął stawkę 150 zł/rbg, a średnia w Poznaniu to 90 zł/rbg” Kierowca: Oferty z lokalnych warsztatów potwierdzające stawkę 150 zł/rbg Sąd: Ocenia, która stawka jest adekwatna

Ciężar dowodu:

• Kierowca musi wykazać, że poniósł szkodę (kosztorys, zdjęcia)
• Ubezpieczyciel musi wykazać, że szkoda jest mniejsza niż twierdzi kierowca

W sprawie poznańskiej sąd stwierdził:

„Pozwany nawet nie uprawdopodobnił, a tym bardziej nie udowodnił, by w przedmiotowym pojeździe były zamontowane części inne niż oryginalne. Wobec powyższego nie było podstaw by określić koszty naprawy z uwzględnieniem części innych niż oryginalne.”

Praktyczne kroki: jak dochodzić odszkodowania bez naprawy

Krok 1: Dokumentacja zaraz po kolizji

• Zrób zdjęcia wszystkich uszkodzeń (z różnych kątów, z bliska i z daleka)
• Zrób zdjęcia miejsca kolizji
• Zbierz dane sprawcy (imię, nazwisko, numer ubezpieczenia)
• Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi w ciągu 3 dni

Krok 2: Nie naprawiaj auta od razu

• Poczekaj na oględziny ubezpieczyciela
• Jeśli musisz naprawić (np. auto jest niezdatne do jazdy), zrób dodatkowe zdjęcia przed naprawą

Krok 3: Zlecić niezależną opinię rzeczoznawcy

• Koszt: 500-1500 zł
• Rzeczoznawca sporządzi kosztorys naprawy
• Kosztorys powinien uwzględniać:
  • Wszystkie uszkodzone elementy
  • Części oryginalne (jeśli auto miało oryginalne)
  • Średnie stawki roboczogodziny na lokalnym rynku
  • Technologię naprawy zgodną z zaleceniami producenta

Krok 4: Porównać z kosztorysem ubezpieczyciela Sprawdź:

• Czy ubezpieczyciel uwzględnił wszystkie uszkodzone elementy
• Jakie części przyjął (O, Q czy P)
• Jaką stawkę roboczogodziny
• Czy odszkodowanie brutto czy netto

Krok 5: Reklamacja do ubezpieczyciela Jeśli kosztorys ubezpieczyciela jest zaniżony:

• Wyślij reklamację (email + list polecony)
• Dołącz opinię rzeczoznawcy
• Powołaj się na:
  • Art. 361 § 1 KC (zasada pełnej kompensaty)
  • Art. 363 KC (obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego)
  • Uchwałę SN z 24.09.2025 r., sygn. III CZP 32/24
• Daj termin 14 dni na odpowiedź

Krok 6: Mediacja (opcjonalnie) Niektórzy ubezpieczyciele w mediacji podwyższają odszkodowanie, by uniknąć procesu.

Krok 7: Pozew do sądu Jeśli ubezpieczyciel nie reaguje:

• Złóż pozew do sądu rejonowego (wartość sporu do 75 000 zł) lub okręgowego (powyżej 75 000 zł)
• Żądaj:
  • Dopłaty odszkodowania (różnica między kosztorysem rzeczoznawcy a wypłaconą kwotą)
  • Odsetek za opóźnienie (od dnia następnego po terminie 30 dni od zgłoszenia szkody)
  • Kosztów procesu (w tym kosztów opinii rzeczoznawcy)
• Wnioskuj o dowód z opinii biegłego sądowego

Krok 8: Proces sądowy

• Trwa 6-12 miesięcy
• Biegły sądowy sporządza opinię (koszt 2000-4000 zł)
• Sąd zasądza odszkodowanie + odsetki
• Koszty procesu ponosi ubezpieczyciel (jeśli wygrasz w przeważającej części)

Przykład z Poznania:

• Kierowca otrzymał 37 248 zł od ubezpieczyciela
• Zlecił opinię rzeczoznawcy: koszt naprawy 86 559 zł
• Wysłał reklamację – ubezpieczyciel odmówił
• Złożył pozew do sądu
• Sąd zasądził dodatkowo 49 310 zł + odsetki
• Ubezpieczyciel pokrył 90% kosztów procesu

FAQ

1. Czy mogę dostać odszkodowanie, jeśli nie naprawiłem auta? Tak. Uchwała SN z 24.09.2025 r. (III CZP 32/24) potwierdza, że odszkodowanie ustala się metodą kosztorysową, niezależnie od tego, czy naprawiłeś pojazd. Możesz auto sprzedać, naprawić częściowo lub w ogóle nie naprawiać.

2. Naprawiłem auto za 50 000 zł, ale kosztorys rzeczoznawcy wynosi 80 000 zł. Ile dostanę odszkodowania? 80 000 zł (minus to, co już wypłacił ubezpieczyciel). Odszkodowanie ustala się według kosztorysu, a nie faktycznych wydatków. Sąd Najwyższy potwierdził, że „naprawa dokonana przed uzyskaniem świadczenia, jej koszt i faktyczny zakres nie ma wpływu na sposób ustalania wysokości odszkodowania.”

3. Sprzedałem uszkodzone auto za 30 000 zł. Czy mogę dochodzić odszkodowania? Tak. Twoja szkoda = wartość auta przed kolizją minus wartość po kolizji (30 000 zł). Jeśli auto było warte 80 000 zł, szkoda wynosi 50 000 zł. Ubezpieczyciel musi ją pokryć.

4. Ubezpieczyciel twierdzi, że skoro nie naprawiłem auta, to nie poniosłem szkody. Co robić? Powołaj się na uchwałę SN z 24.09.2025 r. (III CZP 32/24) . Szkoda = różnica w stanie majątkowym, nie faktyczne wydatki. Wyślij reklamację, a jeśli ubezpieczyciel odmówi – pozew do sądu.

5. Ile czasu mam na dochodzenie odszkodowania? Roszczenia z tytułu kolizji przedawniają się po 3 latach (art. 442¹ KC), licząc od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W praktyce: 3 lata od dnia kolizji.

6. Czy mogę dochodzić odszkodowania z częściami oryginalnymi, jeśli naprawiłem auto częściami alternatywnymi? Tak, jeśli przed kolizją auto miało części oryginalne. Odszkodowanie ustala się według kosztorysu (części O), niezależnie od tego, jakie części faktycznie użyłeś do naprawy. W sprawie poznańskiej sąd zasądził odszkodowanie z częściami O, mimo że kierowca naprawił auto we własnym zakresie.

7. Co jeśli koszty naprawy przekraczają wartość auta? Wtedy odszkodowanie = wartość auta przed kolizją minus wartość wraku. Przykład: auto warte 20 000 zł, koszty naprawy 30 000 zł, wrak wart 5 000 zł → odszkodowanie = 15 000 zł (różnica między wartością przed a po kolizji).

8. Czy muszę przedstawić fakturę z naprawy? Nie. Jeśli nie naprawiłeś auta, odszkodowanie ustala się według kosztorysu. Jeśli naprawiłeś – również według kosztorysu, a nie faktury (uchwała SN z 24.09.2025 r.).

Najważniejsze wnioski

• Nie musisz naprawiać auta, żeby dostać pełne odszkodowanie (uchwała SN z 24.09.2025 r., III CZP 32/24)
• Odszkodowanie = kosztorys, niezależnie od faktycznych wydatków na naprawę
• Możesz sprzedać uszkodzone auto i dostać odszkodowanie = różnica między wartością przed a po kolizji
• Możesz naprawić taniej i dostać odszkodowanie według pełnego kosztorysu
• Ubezpieczyciel nie może kwestionować wysokości odszkodowania tylko dlatego, że nie naprawiłeś auta
• Proces sądowy trwa 6-12 miesięcy, ale koszty pokrywa ubezpieczyciel (jeśli wygrasz)
• Zlecić opinię rzeczoznawcy (500-1500 zł) to najlepszy sposób na udowodnienie wysokości szkody

Zakończenie

Rozbudowany disclaimer: Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda kolizja jest inna i wymaga analizy konkretnych okoliczności oraz dowodów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu.

Podsumowanie kancelarii: Niniejszy artykuł powstał w oparciu o doświadczenie zespołu adwokatów specjalizujących się w prawie odszkodowawczym. Adwokat Marta Krzyżanowicz i adwokat Michalina Koligot od lat wspierają kierowców z Poznania, Swarzędza, Lubonia i całej Wielkopolski w sprawach z ubezpieczycielami, tłumacząc zawiłości prawa z pasją i zaangażowaniem.

Zapraszamy do Kancelarii Adwokackiej: Adwokat Marta Krzyżanowicz, Adwokat Michalina Koligot ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 531 335 713 E-mail: kontakt@adwokatdlakierowcy.pl www: www.adwokatdlakierowcy.pl

Źródła:

• Uchwała Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r., sygn. III CZP 32/24
• Wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce z 23 stycznia 2024 r.
• Kodeks cywilny, art. 5, 361, 363, 442¹